pranayam • Dnyan Power

सर्वसाधारणत: ज्ञानेंद्रिये म्हणजे काय : काहीतरी जाणून घेण्याची पाच साधने म्हणजेच ज्ञानेंद्रिये आहेत. हा शब्द संस्कृतमधून आला आहे, पंच, म्हणजे ‘पाच’, ज्ञान, म्हणजे ‘जागरूक असणे’ किंवा ‘उच्च ज्ञान होणे’, आणि इंद्रिय, म्हणजे ‘संवेदना’ किंवा ‘अवयव. ते (इंद्रिय) निम्न ज्ञानेंद्रियांच्या रूपात ओळखले जातात, जे मानवांना त्यांच्या सभोवतालचे जग जाणण्याची परवानगी देतात.आता…

“इंद्रियांचा स्वामी मन आहे मनावर प्राणच अंकुश लावू शकतो. त्यामुळे जर जितेंद्रिय म्हणायचं असेल तर प्राणांची साधना करणे, आवश्यक आहे.” ‘जाबाल दर्शनोपनिषद’ यामध्ये असे म्हटले आहे की, प्राणायामाने चित्ताची शुद्धी होते. चित्त शुद्ध झाले की, अनेक तर्क- वितर्क आणि जिज्ञासा यांचं शमन आणि समाधान आपोआप होते. ‘प्रश्नोपनिषद’ मध्ये म्हटलं आहे…